Bitkisel Kimyasallar Ve İşlevsel Besinler Hakkında

    Merhabalar bugünkü yazımda bitkisel kimyasallar ve işlevsel besinlerden bahsetmek istedim.

- Bitkiler su ve çeşitli kimyasal öğelerden oluşmaktadır.Bu kimyasalları ise iki grup altında toplamak mümkündür.

• Birincisi bitkinin büyümesi,gelişmesi,neslini çoğaltması için metabolik süreçte yer alan proteinler,lipidler,karbonhidratlar,vitaminler,mineraller gibi besin öğeleridir
• İkincisi ise böcek,mikrop ve diğer canlılarla yarışma işlevni gören diğer kimyasallardır.Bu gruptaki kimyasallar aynı zamanda ultraviyola radyasyonu ve stresten korurlar.Dış etkilerden korurlar diyebiliriz.
• Bu grup içinde 12455 türde kimyasalın bulunduğu tahmin edilmiştir.Bitkiler içerdikleri kimyasallar açısından farklılık gösterirler.Bazı bitkilerde insan için yararlı veya toksik kimyasallar daha çok bulunurken bunların miktarlarını çevresel koşullar ile değişmektedir.
• Bu kimyasalların depolandığı bölümler doğal besin olarak yendiği gibi;kurutma,özünü çıkarma,yoğunlaştırma,saflaştırma gibi süreçlerden geçirilerek 'diyet eki(supplement) ve ilaç olarak kullanılmaktadır.

- İçerdikleri Kimyasallar ve kullanım amaçlarına göre kültür bitkileri,yabani bitkiler,tıbbi bitkiler,botanik supplementler,tat vericiler ve besin dışı ekonomik bitkiler olarak 6 grupta inceleyebiliriz.

- Yakın tarihe kadar batı toplumlarında bitkiler besin değeri ve tat verici nitelikleri açısından yaklaşılırken,çin ve diğer uzak doğu ülkelerinde bitkiler,içerdikleri besin öğesi olmayan kimyasallar açısından değerlendirilerek hastalıkların tedavisinde kullanılması amaçlanmıştır.Günümüzde besinleri üç grupta toplayabiliriz.Geleneksel besinler,tıbbi besinler ve diyet ekleri olarak üç grup altında incelenir. Diyet ekleri gurubu diyetlerimizin besin değerini arttırmaya yönelik vitaminler ve mineraller,bitkisel karışımlar,yoğunlaştırılmış ürünler,özler ve bunların karışımları bu grup içinde bulunur.

- Besin tanım olarak 'tad,aroma ve besin taşıyan her türlü ürün' olarak tanımlanırken işlevsel besin kavramı ise geleneksel besin öğeleri dışında,doğal bileşenleri veya yapısının değiştirilmesiyle sağlık için yararlı olduğu belirlenen besin' olarak tanımlanmştır.

• İşlevsel besin kavramını inceler isek aslında işlevi olmayan bir besin yoktur.Her besinin insan bedeninde belirli bir işlevi vardır.Besinlerin içerdikleri besin öğeleri ve bileşenler olarak birbirinden farklıdırlar.İnsanın tek bir besin ile beslenmesi beklenilemez.İnsanlar için değişik besinlerden oluşan diyet önemlidir.
• Bir diyetin için sağlıklı veya sağlıksız denilebilmesi muhtemeldir.Belirli besin öğesini içermeyen,gereğinden az veya çok içeren doğal olarak bulunan veya işleme sırasında oluşan toksik öğelerin bulunması diyetin sağlıksız olmasına neden olabilir.
• Bir diyetin sağlıklı olarak nitelendirmemiz için bütün besin öğelerini gereken miktarlarda içermesi,toksik öğelerden arındırılmış olarak bulunması,bireyin genetik ve fizyolojik durumunun gerektirdiği gereksinimleri karşılamasına bağlıdır.
• Bu bağlamda ise tek besin gurubu ile bir diyetin karşılanmayacağı için,sağlıklı diyetin temeli farklı gruplardaki besinlerin birarada kullanımına ve alınmasına dayalıdır.